काठमाडौँ, असोज २७ गते । बडादसैँअन्तर्गत नवरात्रको तेस्रो दिन आज मङ्गलबार नवदुर्गामध्येकी तेस्रो देवी चन्द्रघण्टाको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदै छ।
पौराणिक मान्यताअनुसार शिरमा अर्धचन्द्र र घण्टा धारण गर्ने भएकाले देवीको नाम चन्द्रघण्टा रहन गएको हो। मार्कण्डेय पुराणमा पनि चन्द्रघण्टा देवीको महिमाबारे उल्लेख गरिएको छ।
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय वाल्मीकि विद्यापीठका सेवा निवृत्त प्राध्यापक तोयराज नेपालका अनुसार चन्द्रघण्टा देवीको पूजा आराधनाबाट शक्ति प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। देवीको स्वरूप पहेँलो वर्णको रहेको र उहाँले अत्याचारी दानवी शक्तिको नाश गर्ने धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ।
चन्द्रघण्टा देवीको पूजा गर्दा मणिपुर चक्रमा ध्यान गर्ने परम्परा रहेको छ। देवीको कृपाले पाप नाश हुनुका साथै शक्ति, ऐश्वर्य र विद्या प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। वाल्मीकि विद्यापीठका उपप्राध्यापक चिन्तामणि भट्टराईका अनुसार चन्द्रघण्टा देवीको स्वरूप शान्त, सामान्य र करुणामयी रहेको छ। विशेषगरी गीत–सङ्गीत क्षेत्रमा लागेका व्यक्तिले देवीको आराधना गर्ने धार्मिक परम्परा छ।
नवरात्रको पहिलो दिन आइतबार घटस्थापना गरी दसैँघर वा पूजा कोठामा जौको जमरा राखिएको थियो। पहिलो दिन शैलपुत्री र दोस्रो दिन सोमबार ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा आराधना गरिएको थियो। आज तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा देवीको पूजा गरिँदै छ।
नवरात्रका नौ दिन घटस्थापना गरिएको स्थानमा दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवत् तथा अन्य देवी स्तोत्र पाठ गर्ने परम्परा छ। वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म दुर्गा देवीको विशेष आराधना गर्छन्।
नवरात्रका नौ दिन क्रमशः शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कुष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्री देवीको पूजा आराधना गरिन्छ। यी नौ स्वरूपलाई नवदुर्गा भनिन्छ।
नवरात्रका अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकासहित देशभरका शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरमा पूजाआजा र दर्शन गर्ने भक्तजनको भीड लाग्ने गरेको छ। कतिपय भक्तजन नौवटा शक्तिपीठको दर्शन गर्ने उद्देश्यले विभिन्न मन्दिर पुग्ने गरेका छन्।
नवरात्रमा गरिएको पूजाको प्रसाद विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म ग्रहण गर्ने परम्परा छ। यसरी नेपालीले १५ दिनसम्म बडादसैँ पर्व मनाउने गर्छन्।
